MOON FESTIVAL

Posted on ตุลาคม 5, 2017 in Guide, Scoop

ถ้าเปรียบเทศกาลสำคัญของจีนเป็นช่วงเวลา เทศกาลตรุษจีนที่ยิ่งใหญ่เรืองรองคงจะเป็นเหมือนกลางวันที่แสงอาทิตย์สาดส่อง และเวลากลางคืนนั้นก็คงจะเป็นอะไรไปไม่ได้นอกจาก ‘เทศกาลไหว้พระจันทร์’ เทศกาลซึ่งจัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติของทุกปี ในยามราตรีที่มนุษย์สามารถมองเห็นพระจันทร์ได้สวยงามและชัดเจนที่สุด

วันไหว้พระจันทร์ในปีนี้ตรงกับวันที่ 4 ตุลาคมที่ผ่านมานั่นเอง เราจึงอยากชวนทุกคนมาเดินลัดเลาะชมความสวยงามของวัฒนธรรมคละเคล้าไปกับเรื่องเล่าสนุกๆเกี่ยวกับเทศกาลนี้กัน 🙂‘เทศกาลไหว้พระจันทร์’ หรือ ‘เทศกาลกลางฤดูใบไม้ร่วง’ เป็นเทศกาลที่จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองการเก็บเกี่ยว ตามความเชื่อของชาวจีนโบราณที่เชื่อว่าดวงจันทร์มีส่วนช่วยให้เกิดฤดูกาลและปรากฏการณ์ต่างๆ ซึ่งมีส่วนช่วยให้การทำการเกษตรและพืชพันธุ์ธัญญาหารต่างๆ มีความอุดมสมบูรณ์ โดยจะจัดขึ้นในคืนที่ดวงจันทร์ส่องสว่างสวยงามที่สุดของทุกๆ ปี จึงไม่แปลกที่จะมีตำนานที่เกี่ยวข้องกับดวงจันทร์มากมายที่มีความเชื่อมโยงกับเทศกาลนี้ และตำนานที่โดดเด่นและมีการกล่าวถึงบ่อยที่สุดก็คือตำนานของ ‘ฉางเอ๋อผู้เหินสู่ดวงจันทร์’ นั่นเอง โดยตำนานเล่าถึง โลกในสมัยที่มีดวงอาทิตย์ทั้งหมด 10 ดวงซึ่งผลัดกันสาดแสงที่อบอุ่นให้กับมนุษย์วันละ 1 ดวง จนกระทั่งมนุษย์เริ่มละเลยความสำคัญและทำร้ายธรรมชาติ เหล่าเทพจึงลงโทษด้วยการให้ดวงอาทิตย์ทั้ง 10 ดวงสาดแสงลงมายังโลกพร้อมๆกัน สร้างความเสียหายให้กับมนุษย์เป็นอย่างมาก จนกระทั่งมีชายหนุ่มคนหนึ่งนามว่า ‘โฮ่วอี้’ ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญในการยิงธนูเป็นอย่างยิ่ง ได้ยิงธนูขึ้นไปบนฟ้าเพียงดอกเดียวและทำให้ดวงอาทิตย์ทั้ง 9 ดวงดับลงจนเหลือเพียงดวงเดียว โลกมนุษย์จึงกลับมาสงบสุขอีกครั้ง ภายหลังโฮ่วอี้จึงได้รับการยกย่องจากผู้คนให้ขึ้นเป็นกษัตริย์และใช้ชีวิตอยู่กับ ‘ฉางเอ๋อ’ ผู้เป็นมเหสี ต่อมาในขณะที่เดินทางไปปฏิบัติธรรมและฝึกวิชาที่เขาคุนหลุน โฮ่วอี้ก็ได้กราบขอยาอายุวัฒนะซึ่งมีฤทธิ์ที่ทำให้คนกินกลายเป็นเซียนและมีชีวิตเป็นอมตะมาจากเจ้าแม่หวังมู่ เมื่อกลับมาบ้านก็ฝากให้ฉางเอ๋อเก็บเอาไว้ แต่ในขณะที่โฮ่วอี้ไม่อยู่ ‘เผิงเหมิง’ คนรับใช้คนสนิทที่แอบรู้เรื่องของยาอายุวัฒนะก็ทรยศและขู่ฆ่าฉางเอ๋อแลกกับการที่นางต้องนำยามาให้ตน เมื่อไม่มีทางเลือกฉางเอ๋อจึงตัดสินใจกลืนยาเข้าไปก่อนจะกระโดดออกไปนอกหน้าต่างหวังให้ตนตกลงไปตายยังดีกว่าทรยศสามี ทว่าร่างของฉางเอ๋อกลับไม่ตกลงไปเบื้องล่างแต่กลับล่องลอยขึ้นไปอยู่บนดวงจันทร์และได้กลายเป็นเทพธิดาผู้คอยดูแลทุกข์สุขของผู้คนรวมทั้งความอุดมสมบูรณ์ของพืชผลในเวลาต่อมา เมื่อโฮ่วอี้และประชาชนได้รู้เข้าจึงเกิดเป็นพิธีสักการะบูชาเทพธิดาแห่งดวงจันทร์เพื่อแสดงความระลึกถึงฉางเอ๋อนั่นเอง เมื่อได้ทราบตำนานที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลไหว้พระจันทร์แล้ว ก็อดคิดไม่ได้เลยว่าองค์ประกอบต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล่าของเทพธิดาฉางเอ๋อหรือความใสเย็นที่แสนโรแมนติกของแสงจันทร์ยามราตรีต่างก็ชวนให้รู้สึกว่าเทศกาลนี้มีความผูกพันธ์กับความเป็น ‘ผู้หญิง’ มากอย่างไม่น่าเชื่อ และเมื่อมองย้อนกลับมาที่การไหว้พระจันทร์ของชาวจีนจริงๆ เอง ก็ยังพบว่ามีความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับผู้หญิงอยู่ไม่น้อยเช่นเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นความเชื่อในอดีตที่ผู้ชายไม่นิยมไหว้พระจันทร์ เพราะพระจันทร์นั้นเป็นธาตุหยินซึ่งตรงกับธาตุของผู้หญิง ผู้ชายที่เป็นธาตุหยางจึงนิยมให้แต่ผู้หญิงเท่านั้นที่เป็นคนไหว้ (ในปัจจุบันความเชื่อนี้เปลี่ยนไปแล้ว ชายหญิงจึงสามารถไหว้พระจันทร์ได้ทั้งคู่) หรือความเชื่อที่ว่าลูกสาวของแต่ละบ้านจะต้องทำเครื่องกระดาษที่ใช้ในการประดับตกแต่งด้วยตัวเองเพื่อแสดงให้เห็นถึงความสามารถและฝีมือ และการขอพรในคืนไหว้พระจันทร์นั้นก็ยังมักจะเน้นไปที่เรื่องของการขอความสวยงาม ฉลาดและกล้าหาญให้กับลูกสาวของบ้านให้เหมือนเทพธิดาฉางเอ๋ออีกด้วย นอกจากเรื่องราวที่น่าสนใจเหล่านี้แล้ว เทศกาลไหว้พระจันทร์ยังถือเป็นกุศโลบายของคนจีนสมัยก่อนที่ช่วยให้คนในครอบครัวได้ใช้เวลาอยู่กันพร้อมหน้า หลังจากไหว้เสร็จก็นำขนมไหว้พระจันทร์ซึ่งแต่ดั้งเดิมจะมีไส้เป็นธัญพืชที่ดีต่อร่างกายมาแบ่งกินร่วมกันภายในครอบครัวไปพร้อมๆ กับชมความสวยงามของพระจันทร์ในคืน 15 ค่ำ เดือน 8 อีกด้วย แต่น่าเสียดายที่ในปัจจุบันหลังจากที่มีการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ในเรื่องของการเดินทางไปยังดวงจันทร์แล้ว ความเชื่อของผู้คนที่มีต่อเทศกาลไหว้พระจันทร์ก็ลดลงไปมากจนเหลืออีกเพียงจำนวนหนึ่งเท่านั้นในประเทศไทยที่ยังคงทำพิธีไหว้พระจันทร์สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ในค่ำคืนที่พระจันทร์ส่องสว่างนี้ เราจึงตัดสินใจออกไปเก็บภาพความสวยงามของวัฒนธรรมการไหว้พระจันทร์เอาไว้ในความทรงจำ โดยหวังให้ภาพและเรื่องราวเหล่านี้คอยย้ำเตือนให้ไม่ว่าจะเงยหน้ามองขึ้นไปยังดวงจันทร์ตอนไหน เราก็จะยังคงนึกถึงเรื่องราวของแม่นางฉางเอ๋อได้เสมอไปอีกนานๆ 🙂

ภาพ : ถ่ายที่เทศกาลไหว้พระจันทร์ในย่านเจริญไชย – เยาวราช – ตลาดน้อย – ศาลเจ้าเล้งบ้วยเอี๊ยะ วันที่ 4 ตุลาคม 2560

557
VIEWS

Pop

Urban Curator, นักเขียน, นักเดินทาง ควบคอสตูมดีไซน์เนอร์ ผู้เติบโตในย่านเมืองเก่าและมีความสุขทุกครั้งที่ได้จัดกระเป๋าออกไปรู้จักโลก ปัจจุบันกำลัง In a Relationship with ศิลปะ หนัง พิพิธภัณฑ์ เสื้อผ้ามือสองและการเดินเรื่อยเปื่อย